Utrata etatu to stresujące i przykre doświadczenie, ale nie każde zwolnienie z pracy oznacza, że doszło do naruszenia przepisów. Czasem pracodawca naprawdę ma prawo wypowiedzieć umowę, a czasem popełnia błędy, które mogą dać pracownikowi mocne argumenty w sądzie. Właśnie dlatego warto wiedzieć, co mówi na ten temat prawo pracy.
Kiedy zwolnienie jest zgodne z prawem?
Pracodawca może rozwiązać umowę za wypowiedzeniem, a w wyjątkowych sytuacjach także bez wypowiedzenia. Co do zasady oświadczenie o wypowiedzeniu albo rozwiązaniu umowy bez wypowiedzenia powinno być złożone na piśmie. Przy zwykłym wypowiedzeniu trzeba też zachować właściwy okres wypowiedzenia. Dla umów na czas określony i nieokreślony wynosi on 2 tygodnie, 1 miesiąc albo 3 miesiące, zależnie od stażu pracy u danego pracodawcy.
Legalność zwolnienia nie kończy się jednak na samej formie. Przy wypowiedzeniu umowy pracodawca powinien działać na podstawie realnych powodów. W przypadku rozwiązania bez wypowiedzenia z winy pracownika, czyli potocznie dyscyplinarki, kodeks przewiduje taki tryb tylko w szczególnych sytuacjach, na przykład przy ciężkim naruszeniu podstawowych obowiązków, popełnieniu określonego przestępstwa albo zawinionej utracie uprawnień potrzebnych do wykonywania pracy. Prawo pracy wymaga w tym przypadku od pracodawcy ostrożności, bo taki krok nie może być stosowany pochopnie (dowiedz się więcej: https://prawnicybialystok.pl/prawo-pracy-i-ubezpieczen-spolecznych/).
Kiedy warto sprawdzić, czy firma nie złamała przepisów?
Niepokój powinno wzbudzić przede wszystkim bardzo ogólne uzasadnienie zwolnienia, na przykład „utrata zaufania” bez wyjaśnienia, co się za tym kryje. Wątpliwości budzi też brak pisma, brak pouczenia o prawie odwołania do sądu pracy, źle policzony okres wypowiedzenia albo zastosowanie dyscyplinarki po upływie miesiąca od chwili, gdy pracodawca dowiedział się o przewinieniu. Problematyczne bywa również wypowiedzenie wręczone w czasie urlopu albo innej usprawiedliwionej nieobecności pracownika, gdy ochrona nadal działa.
Osobna sprawa to zwolnienie będące formą odwetu. Pracownik nie powinien ponosić negatywnych konsekwencji za to, że dochodzi swoich praw, zgłasza naruszenia albo korzysta z ochrony przewidzianej przez przepisy. Jeżeli więc wypowiedzenie pojawia się nagle po skardze o zaległe wynagrodzenie, po zgłoszeniu nierównego traktowania albo po innym konflikcie związanym z wykonywaniem uprawnień, warto przyjrzeć się sprawie bardzo dokładnie. Takie sytuacje prawo pracy traktuje bardzo poważnie.
Czym jest szczególna ochrona pracownika?
Są też przypadki, w których pracodawca ma praktycznie związane ręce. Dotyczy to między innymi ciąży oraz okresów związanych z rodzicielstwem. Ochrona obejmuje nie tylko sam czas korzystania z określonych urlopów, ale w części przypadków także czas od złożenia odpowiedniego wniosku. Dodatkowo pracodawca co do zasady nie może wypowiedzieć umowy w czasie urlopu pracownika ani podczas innej usprawiedliwionej nieobecności, jeśli nie upłynął jeszcze okres pozwalający na rozwiązanie umowy bez wypowiedzenia. W takich momentach prawo pracy bardzo mocno stoi po stronie pracownika.
Artykuł sponsorowany
